O Oddychaniu

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Oddech drzew jest częścią naszego oddechu

Kilka lat temu na jednym z portali społecznościowych dostałem pytanie od młodej dziennikarki o metody pracy z oddechem. Nie wiem czy materiał jaki napisałem przydał się do artykułu. Temat jest na tyle ciekawy, że wstawiam swoją odpowiedź na blog.

O Oddychaniu

„Człowiek może żyć bez jedzenia przez kilka tygodni, bez picia przez kilka dni ale bez oddechu jedynie kilka minut.”

Bardzo lubię ten cytat i mam na ten temat własną refleksję, którą często powtarzam na prowadzonych przez siebie zajęciach kiedy mówię o kulturze świadomego oddechu.

A brzmi ona tak:

Pożywienie i oddech są głównymi źródłami życiowej energii istotnymi dla podtrzymania i jakości życia. Ciekawe jest jednak to, jak wiele czasu w naszej cywilizacji poświęcamy jedzeniu, jego przyrządzaniu, podawaniu i kulturze jedzenia, a jak mało zajmujemy się kulturą jakości oddechu.

W każdej księgarni w całej Europie mamy półki pełne książek o gotowaniu i niewiele o prawidłowym oddychaniu.
Chociaż trzeba przyznać, że zainteresowanie tym tematem na szczęście rośnie.

Zupełnie inna sytuacja była jeszcze do niedawna w kuturze dalekiego wschodu. Teraz się to trochę zmienia w efekcie amerykanizacji wschodniej kultury, ale przez tysiące lat wschód interesował się oddechem i pracą nad jego jakością. Stąd wypracowano wiele różnorodnych technik i całych systemów pracy z oddechem. Na przykład, w Indiach Yoga w Chinach Tao In, które od mniej więcej połowy ubiegłego wieku nazywane jest Qi Gong i wiele innych. Technik pracy z oddechem jest tysiące.

Wykorzystywane są w różnych czasami bardzo odległych dziedzinach.
W chińskim malarstwie i kaligrafii do poprawienia koordynacji ręki trzymającej pędzel z ideą wyobrażoną w umyśle.

W sztukach walki do zwiększenia możliwości psychofizycznych i poradzenia sobie z intensywnością treningu. Umiejętnością zachowania spokoju i równowagi emocjonalnej oraz zdolności precyzyjnego działania i myślenia w bardzo trudnych warunkach pod wpływem silnego stresu. Nawet w sytuacji zagrożenia.

W medycynie chińskiej do leczenia naruszonej równowagi wewnętrznej (emocjonalnej) i równowagi w funkcjach organów wewnętrznych. Medycyna chińska i Ayurveda (medycyna indyjska) mają prawdopodobnie największe zasługi w badaniu i pracy z oddechem.

W różnych systemach medytacji techniki pracy z oddechem wykorzystuje się do zwiększenia potencjału naszego umysłu, samopoznania i rozwoju świadomości.

Techniki pracy z oddechem można podzielić na kilka różnych grup:

1. Mentalna praca z oddechem, polega głównie na obserwacji własnego oddechu, lub wykorzystywaniu świadomych zmian rytmu oddechu. Na przykład, proporcji faz wdechu i wydechu, częstotliwości i długości poszczgólnych faz.

Inna metoda pracy mentalnej to wykorzystanie różnych wyobrażeń utrzymywanych w umyśle i wpływu tych wyobrażeń na fizjologiczne zmiany oddechu.
Jeszcze inna to praca z dźwiękiem. Przykładem może być śpiewanie mantr.

2. Stymulowanie oddechu ruchem ciała i odwrotnie ruchu ciała oddechem.
Te techniki polegają głównie na łączeniu konkretnej fazy ruchu z fazą wdechu lub wydechu. To bardzo liczna grupa technik wykorzystywana na przykład w szkołach yogi i chińskiego Qi Gong o którym wspomniałem wcześniej.

3. Tworzenia prawidłowej struktury i postawy ciała umożliwiającej prawidłowy oddech przy wykorzystaniu działania grawitacji i rytmu ruchu. Bardzo ciekawy i rozległy temat. Te metody wykorzystywane są w yodze, Qi Gong i Tai Chi.

Tak naprawdę wszystkie te grupy technik w różnych proporcjach wykrzystywane są we wszystkich metodach pracy z oddechem.
Dobrym przykładem może tu być wspomniane przeze mnie Tai Chi (pełna nazwa to Tai Chi Chuan).

Problemem współczesnego człowieka są złe nawyki oddechowe i niska jakość oddechu. Mamy złą strukurę i postawę ciała spowodowaną osłabieniem lub wywołanym stresem nadmiernym napięciem mięśni oddechowych. Oddychamy często bardzo zanieczyszczonym powietrzem. Dużo czasu spędzamy w pomieszczeniach sztucznie klimatyzowanych. Za mało mamy czasu na spacer w parku, bez pośpiechu, bez specjalnego celu tak po prostu, żeby mieć chwilę tylko dla siebie. Spędzamy zbyt dużo czasu przed komputerem lub telewizorem. Mamy generalnie za mało ruchu. Taki styl życia ogranicza nasze możliwości oddechowe, zniekształca naturalny rytm i głębię oddechu.

Zbyt krótki i płytki wdech nie dostarcza organizmowi potrzebnej ilości energii. A zbyt krótki wydech w niewystarczającym stopniu oczyszcza organizm z toksyn wydzielanych jako produkt uboczny biochemicznych reakcji przebiegających w komórkach naszego organizmu. Powoduje to zaleganie tych toksyn w nas i często jest przyczyną wielu schorzeń. Szybszego starzenia się organów wewnętrznych. Krew zawiera za mało tlenu co powoduje zły tonus tkanek mięśni, słabe ukrwienie skóry i w efekcie szybsze starzenie się skóry. Brak wystarczającej ilości tlenu w krwi powoduje też gorszą wydolność mózgu co obniża znacznie naturalny potencjał naszego umysłu. Słaba jakość oddechu powoduje też zaburzenia równowagi emocjonalnej.

Jak poznać czy dobrze oddychamy?

Naturalny, dobrej jakości oddech jest cichy, płynny, spokojny, głęboki i rozluźniony, przebiega bez żadnego wysiłku.
Można to sprawdzić sposobami pożyczonymi od dawnych mistrzów Tao In lub Tai Chi. Osiągali oni tak wysoką jakość oddechu, że zawieszone przed nosem na cienkiej nitce delikatne piórko prawie się nie poruszało pod wpływem wdychanego i wydychanego powietrza. Do takiego sprawdzianu można też wykorzystać płomień świecy.

Jednak przy świadomej pracy z oddechem po pewnym czasie treningu zaczynamy ten naturalny rytm oddechu po prostu czuć.

Złą jakość oddechu możemy poznać po zbyt głośnym świszczącym, krótkim, urywanym, lub przyśpieszonym oddechu.
Ponadto objawami złej jakości oddechu mogą być częste bóle oczu i głowy, permanentne zmęczenie, pogorszenie się stanu koncentracji, zły metabolizm i słaby system odpornościowy organizmu. Mogą to być też zaburzenia równowagi emocjonalnej, łatwe poddawanie się lękom, częste depresje, poirytowanie, łatwość popadania w złość.

Proces oddychania jest bardzo subtelnym zjawiskiem, stąd większości technik oddechowych powinno się uczyć pod kontrolą kompetentego nauczyciela.
Są jednak i takie które można z korzyścią dla siebie wykonywać samodzielnie.

Jedna z najprostszych to świadoma obserwacja własnego oddechu. Siadamy w ciszy z wyprostowanym kręgosłupem ale bez usztywniania go. Spóbujmy zlokalizować punkt na czubku głowy znajdujący się na skrzyżowaniu dwóch linii: jedna przebiega poprzecznie przez czubki uszu a druga jest osią symetrii głowy (przebiega przez kręgosłup w przód, w kierunku nosa). Wyobraźmy sobie, że z tego punktu nasza głowa jest zawieszona na cienkiej nici wysoko do nieba. Rozluźniamy barki i klatkę piersiową pozwalają im lekko osiąść. Wyobrażamy sobie, że całe ciało lekko poddaje się grawitacji rozluźniając się. Jedynie głowa jest zawieszona na cienkiej nici w kierunku nieba. Koncentrujemy uwagę na obserwacji, odczuwaniu własnego oddechu. Obserwujemy jak oddychamy. Nie ingerujemy w proces oddechu fizycznie na przykład, przez napinanie mięśni lub spowalnianie oddechu na siłę. Jedynie obserwujemy oddech. Jeśli utrzymanie koncentracji na obserwacji oddechu sprawia nam trudność, możemy na początku liczyć oddechy. Wdech, wydech raz, wdech, wydech dwa itp. do dziesięciu. Po dojściu do dziesięciu lub jeśli koncentracja osłabnie i zaczniemy myśleć o czymś innym, zaczynamy liczyć od początku.

Ćwiczenie możemy wykonywać od 5 do 20 minut. Nie dłużej niż pół godziny. Po pewnym czasie kiedy koncentracja uwagi nam się poprawi, możemy zacząć pracować nad jakością oddechu.
Wyobrażamy sobie, że nasz oddech jest spokojny, płynny, lekki, cichy i rozluźniony. Ważne w tym ćwiczeniu jest to żeby do takiego oddychania się nie zmuszać. Niczego nie robimy na siłę i nie staramy się niczego przyśpieszyć.

Jedynie koncentrujemy się na opisanym wyobrażeniu. Po pewnym czasie nasz oddech naprawdę zacznie podążać za tym wyobrażeniem.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s